Pateen - Revision history

MCC at 19:33, 2 February 2022

2022-02-02T19:33:43Z

MCC at 19:32, 2 February 2022

2022-02-02T19:32:19Z

MCC at 18:12, 12 December 2021

2021-12-12T18:12:15Z

MCC at 17:37, 6 December 2021

2021-12-06T17:37:26Z

MCC at 13:28, 20 October 2021

2021-10-20T13:28:22Z

MCC at 13:26, 20 October 2021

2021-10-20T13:26:03Z

MCC at 17:26, 14 October 2021

2021-10-14T17:26:46Z

MCC at 18:54, 28 September 2021

2021-09-28T18:54:45Z

MCC at 11:20, 28 September 2021

2021-09-28T11:20:54Z

MCC at 11:17, 28 September 2021

2021-09-28T11:17:09Z

@@ Line 2: / Line 2: @@
 == Etymologie ==
-* Pateen < Latijns ''patena'' of ''patina'' = ''diepe schaal''; ''patella'' = « kleine schaal voor offers » (Gaffiot, p. 1124).
+* Pateen: < Latijns ''patena'' of ''patina'' = ''diepe schaal''; ''patella'' = « kleine schaal voor offers » (Gaffiot, p. 1124).
 == Definitie ==

@@ Line 2: / Line 2: @@
 == Etymologie ==
-xxx
+* Pateen < Latijns ''patena'' of ''patina'' = ''diepe schaal''; ''patella'' = « kleine schaal voor offers » (Gaffiot, p. 1124).
 == Definitie ==

@@ Line 21: / Line 21: @@
 Paus Gregorius IV (827-844) schonk de Sint-Marcuskerk een achthoekige pateen (Dury, p. 48). Maar alle in België bewaarde patenen zijn cirkelvormig en hebben doorgaans een diameter tussen 12 en 18 cm. Over het algemeen zijn ze van zilver (al zijn er uit de 18de eeuw enkele tinnen exemplaren te vinden) en meestal met een verhoogde rand om de plaatsing op de kelk te vergemakkelijken. De oudste in België bewaarde patenen (11de eeuw) zijn versierd met een Hand Gods (zegenende hand), een motief dat nog in de 15de eeuw te vinden is. Daarna wisselen de gegraveerde motieven, maar ze verwijzen wel naar Christus (monogram van Christus, hoofd van Christus, Christus op de koude steen, Lam met vaandel en kruis, Laatste Avondmaal, Verrijzenis, Noli me tangere...). Uitzonderlijk staat er een bloemenmotief op of een afbeelding van een heilige (Bruno van Keulen, Franciscus van Assisi of een Maagd: Hemelvaart, Maagd met Kind). Soms is de pateen versierd met het wapen van de eigenaar of de schenker.
 De versieringen zijn gewoonlijk fijn gebeiteld en zonder reliëf, om te voorkomen dat deeltjes van de hostie aan de versiering blijven kleven.
 == Andere benamingen ==
 {| class="wikitable"
 !colspan="2"|Autres langues
@@ Line 49: / Line 41: @@
 |patena
 |-
 |}
 == BALaT ==
 [http://balat.kikirpa.be/results.php?typesearch=advanced&objectname=pateen&period_start=1400&period_end=1700&sort=unsorted De patenen (1400-1700) in BALaT]

← Older revision		Revision as of 17:37, 6 December 2021
Line 68:		Line 68:

	[http://balat.kikirpa.be/results_bib.php?typesearch=advanced&filter=all&IDs=pateen&sort=year&sort=yeardesc&limit=24 De patenen in de bibliotheek van het KIK]		[http://balat.kikirpa.be/results_bib.php?typesearch=advanced&filter=all&IDs=pateen&sort=year&sort=yeardesc&limit=24 De patenen in de bibliotheek van het KIK]
−
−	~~== Attachement ==~~
−
−	~~[[Media:pateen.pdf\|Pateen, thesaurus fiche]] : Laatste wijziging op 4-3-2020.~~

	== Bibliografische orientatie ==		== Bibliografische orientatie ==

@@ Line 75: / Line 75: @@
 == Bibliografische orientatie ==
 * D. Duret (abbé), ''Mobilier, vases, objets et vêtements liturgiques. Étude historique'', Paris, Letouzey & Ané, 1932, p. 48-52, 135-36, 220-221, 303-304.
 * ''Sacraal metaal. Liturgische gebruiksvoorwerpen : betekenis, funktie, evolutie, vorm'', tentoonstellingscatalogus, Sint-Truiden, Museum voor religieuze kunst, vol. 1, 1984, p. 5.

@@ Line 9: / Line 9: @@
 == Hierarchie==
 *[[liturgisch voorwerp]]
-**[[liturgisch vat]]
+**[[liturgisch vaatwerk]]
 ***[[pateen]]
 ****[[communiepateen]]

@@ Line 14: / Line 14: @@
 == Oorsprong en ontwikkeling ==
-xxx
+De eucharistische pateen werd vóór de 8ste eeuw niet veel gebruikt, aangezien het gebruikte brood door de gelovigen werd geschonken en een grotere pateen vereiste, van het type van de communiepateen (Dury, p. 48).
-gebruikt door de priester bij het altaar
+Hostie-ijzer.
-$(Jean Mabillon, ''De azymo'', cité par Joseph Alexandre Martigny, ''Dictionnaire des antiquités chrétiennes'', Paris, L. Hachette, 1865, p. 496-497).
+In 693 besloot het 16de concilie van Toledo dat het te consacreren brood klein, uit één stuk, schoon en speciaal daartoe vervaardigd diende te zijn. Vanaf de 9de eeuw gebruikt men voor dat doel hostie-ijzers (Jean Mabillon, ''De azymo'', geciteerd door Joseph Alexandre Martigny, ''Dictionnaire des antiquités chrétiennes'', Elibron Classics, p. 496-497). Het formaat van de pateen zal dus evolueren.
 == Typologie ==
-xxx
+Paus Gregorius IV (827-844) schonk de Sint-Marcuskerk een achthoekige pateen (Dury, p. 48). Maar alle in België bewaarde patenen zijn cirkelvormig en hebben doorgaans een diameter tussen 12 en 18 cm. Over het algemeen zijn ze van zilver (al zijn er uit de 18de eeuw enkele tinnen exemplaren te vinden) en meestal met een verhoogde rand om de plaatsing op de kelk te vergemakkelijken. De oudste in België bewaarde patenen (11de eeuw) zijn versierd met een Hand Gods (zegenende hand), een motief dat nog in de 15de eeuw te vinden is. Daarna wisselen de gegraveerde motieven, maar ze verwijzen wel naar Christus (monogram van Christus, hoofd van Christus, Christus op de koude steen, Lam met vaandel en kruis, Laatste Avondmaal, Verrijzenis, Noli me tangere...). Uitzonderlijk staat er een bloemenmotief op of een afbeelding van een heilige (Bruno van Keulen, Franciscus van Assisi of een Maagd: Hemelvaart, Maagd met Kind). Soms is de pateen versierd met het wapen van de eigenaar of de schenker.
 De versieringen zijn gewoonlijk fijn gebeiteld en zonder reliëf, om te voorkomen dat deeltjes van de hostie aan de versiering blijven kleven.

@@ Line 15: / Line 15: @@
 == Oorsprong en ontwikkeling ==
 xxx
 == Typologie ==
 xxx
 == Normatieve teksten ==
@@ Line 71: / Line 73: @@
 == Bibliografische orientatie ==
 * ''Sacraal metaal. Liturgische gebruiksvoorwerpen : betekenis, funktie, evolutie, vorm'', cat. tent., Sint-Truiden, Museum voor religieuze kunst, vol. 1, 1984, p. 5.