Altaardoek - Revision history

MCC at 18:04, 29 November 2021

2021-11-29T18:04:02Z

MCC at 16:05, 29 November 2021

2021-11-29T16:05:49Z

MCC at 15:56, 29 November 2021

2021-11-29T15:56:41Z

Emmjol at 11:01, 19 November 2021

2021-11-19T11:01:12Z

OKIK at 14:51, 4 November 2021

2021-11-04T14:51:34Z

OKIK at 14:51, 4 November 2021

2021-11-04T14:51:06Z

OKIK: /* Typologie */

2021-11-04T14:48:07Z

‎Typologie

OKIK: /* Oorsprong en ontwikkeling */

2021-11-04T14:46:36Z

‎Oorsprong en ontwikkeling

OKIK: /* Definitie */

2021-11-04T14:44:11Z

‎Definitie

MCC at 09:12, 19 October 2021

2021-10-19T09:12:43Z

@@ Line 3: / Line 3: @@
 == Etymologie ==
+* Altaar: < Latijn ''altare'', "altaar (Christelijk) "
-Doek : Middelnederlands ''doec, dok, doken''. Oorsprong onbekend.
+* Doek : Middelnederlands ''doec, dok, doken''. Oorsprong onbekend.
 == Definitie ==

@@ Line 79: / Line 79: @@
 |-
 !scope="row"| Oud- en Middelnederlands
-|''termen in O-MNL''
+|''doec, dok, doken''
 |}

← Older revision		Revision as of 15:56, 29 November 2021
Line 88:		Line 88:

	[http://balat.kikirpa.be/results_bib.php?typesearch=advanced&filter=all&IDs=altaardoek&sort=year&sort=yeardesc&limit=24 De altaardoeken in de bibliotheek van het KIK]		[http://balat.kikirpa.be/results_bib.php?typesearch=advanced&filter=all&IDs=altaardoek&sort=year&sort=yeardesc&limit=24 De altaardoeken in de bibliotheek van het KIK]
−
−	~~== Attachement ==~~
−
−	~~[[Media:altaardoek.pdf\|Altaardoek, thesaurus fiche]] : Laatste wijziging op 4-3-2020.~~

	== Bibliografische orientatie ==		== Bibliografische orientatie ==

@@ Line 3: / Line 3: @@
 == Etymologie ==
-xxx
 == Definitie ==

@@ Line 48: / Line 48: @@
 Ongetwijfeld raakt de regel van drie doeken die momenteel geldt algemeen in gebruik op het einde van de 17de of in de 18de eeuw (Missale 1719).
 Ze moeten gezegend zijn, althans één ervan.
-Volgens de regels van de 18de eeuw is een van de altaardoeken langwerpig en hangt aan weerszijden van het altaar tot op de vloer.
+Volgens de regels van de 18de eeuw is één van de altaardoeken langwerpig en hangt aan weerszijden van het altaar tot op de vloer.
 == Andere benamingen ==

@@ Line 24: / Line 24: @@
 == Typologie ==
-De typologie heeft het doorgaans over altaardoeken van wit linnen. Soms zijn ze van zijde, maar dat is zeldzamer en wordt door de teksten ook afgeraden. Het linnen kan fijn geweven zijn, soms met decoratieve motieven. Op de eigenlijke altaardoek zijn versieringen zeldzaam. Vaker vindt men daarentegen randen die versierd zijn met franjes of borduurwerk. In de moderne tijd komt kantwerk almaar vaker voor.
+De typologie heeft het doorgaans over altaardoeken van wit linnen. Soms zijn ze van zijde, maar dat is zeldzamer en wordt door de teksten ook afgeraden. Het linnen kan fijn geweven zijn, soms met decoratieve motieven. Op de eigenlijke altaardoek zijn versieringen zeldzaam. Vaker vindt men daarentegen randen die versierd zijn met franjes of borduurwerk. In de moderne tijd komt kantwerk steeds vaker voor.
 In het Engels onderscheidt men de twee bovenste doeken (''fair linen cloth en frontlet cloth'') en de onderste doek (undercloth).

@@ Line 19: / Line 19: @@
 == Oorsprong en ontwikkeling ==
-De altaardoek behoort tot de altaarbedekking en is sinds de oorsprong van de christenheid in gebruik. Volgens Joseph Braun is een van de eerste vermeldingen van het gebruik er van te vinden bij Optatus Milevitanus, die rond 370 schrijft: ''Wie onder de gelovigen weet niet dat het hout van het altaar tijdens de viering van het Goddelijk Mysterie bedekt is met een linnen sluier?'' Maar een decreet van Pius I (halfweg de 2de eeuw) heeft het er ook reeds over.
+Het altaardoek behoort tot de altaarbedekking en is sinds de oorsprong van het Christendom in gebruik. Volgens Joseph Braun is een van de eerste vermeldingen van het gebruik ervan te vinden bij Optatus Milevitanus, die rond 370 schrijft: ''Wie onder de gelovigen weet niet dat het hout van het altaar tijdens de viering van het Goddelijk Mysterie bedekt is met een linnen sluier?'' Ook een decreet van Pius I (halfweg de 2de eeuw) heeft het er ook reeds over.
-Het aantal doeken dat op het altaar moet liggen varieert, in het bijzonder vóór het midden van de 16de eeuw of zelfs nog later. Het aantal schommelt tussen 1 en 5, zonder dat noodzakelijkerwijs geweten is of de ''tela cerata'' – een met was ingestreken doek die contact maakt met het altaar – en het [[corporale]] meegerekend zijn bij de hogere aantallen. Twee lijkt doorgaans het vereiste minimum te zijn in de middeleeuwen en in het begin van de moderne tijd.
+Het aantal doeken dat op het altaar moet liggen varieert, in het bijzonder vóór het midden van de 16de eeuw of zelfs nog later. Dit aantal schommelt tussen 1 en 5, zonder dat noodzakelijkerwijs geweten is of de ''tela cerata'' – een met was ingestreken doek die contact maakt met het altaar – en het [[corporale]] meegerekend zijn bij de hogere aantallen. Twee lijkt doorgaans het vereiste minimum te zijn in de middeleeuwen tot in het begin van de moderne tijd.
 == Typologie ==

@@ Line 6: / Line 6: @@
 == Definitie ==
-Witlinnen rechthoekig doek voor op de altaartafel, waarop de mis wordt opgedragen (''Gloss. Artis'', 4, p. 48).
+Witlinnen rechthoekig doek bovenop de altaartafel, waarop de mis wordt opgedragen (''Gloss. Artis'', 4, p. 48).
 == Hierarchie==

@@ Line 75: / Line 75: @@
 |-
 !scope="row"| Latijn
-|''termen in het Latijn''
+|''linteamen'' -''lintaminea altaris'' (dès le IXe s.), ''velum'', ''pannus altaris'', ''pallium'', ''mantile'', ''substratorium'', ''mappa'', ''palla'', ''mensale'', ''tunica altaris'', ''tobalea''
 |-
 !scope="row"| Oud- en Middelnederlands
@@ Line 93: / Line 93: @@
 == Bibliografische orientatie ==
-xxx
+* Joseph Braun, ''Die liturgischen Paramente in Gegenwart und Vergangenheit. Ein Handbuch der Paramentik'', Herder & Co, Fribourg-en-Brisgau, 1924, p. 184-190